Ailenizin Japonu!

Japonya'ya dair "kulaktan dolmayan" bilgiler

Japon Şirketlerinde Neler Farklı?


Akademik yayınlarda, iş dünyasını hedef kitle olarak alan ciddi incelemeler yapan yazılı basında Japon şirketleri hakkında çeşitli değerlendirmeleri, diğer kültürlerle olan sistemli karşılaştırmaları -ayrıntılarıyla- bulmak mümkün. Yine aynı şekilde internette de kişisel tecrübelere dayanan bir çok konu da erişime açık. Hatta geçmişte ben bile Japon şirketlerinin yönetim şekilleri, müşteriyi koydukları yer, işe alım süreçleri ile ilgili bu blogda kendi çapımda değerlendirmeler yaptım. O nedenle konu hiç yeni falan değil. Yalnızca bu sefer merak edenlere, “Japon şirketlerinde neler farklı?” diye soranlara yol göstersin diyerek, okyanusa bir damla da ben kattım. Kendi tecrübelerimi sıraladım.

(Japon şirketleri ile tecrübesi benden daha çok olan; daha çok gün görmüş, geçirmiş senpailerimden yorumlarla yol göstermelerini rica ederim.)

…Yasal Uyarı…

Bir çok farklı şirket olsa da, sırf Japon şirketi diyerek tümü için tek tip bir genelleme yapmak; her şirketi tek bir şablona oturtmak düpedüz ukalalık ve boşboğazlık olacaktır. Hatta yazılanlar safsata gibi de gelebilir. Doğrudur. Genelleme ile bir çok yönden hata yapmak mümkündür. O nedenle yıllık satış hacmi 5 milyar Avro olan, 4000 çalışanı bulunan orta büyüklükteki bir Japon şirketi ve bu şirkette beraber iş yaptığımız bir kaç diğer Japon şirketi hakkında gözlemlediklerim bu metnin temelidir. Doğruluğu, geçerliliği tartışmalıdır.

…Yasal Uyarı…

Kutlama toreni

1) Özellikle üretim ve reel sektör, sanayi alanında faaliyet gösteren klasik büyük Japon şirketlerinde, hemen her şirketin kendi kimliği, bir iç hukuku vardır. Bu “kimlik” şirketin gidişatında, şirket içi hiyerarşisine de, karar alma mekanizmasında görülebilen, hissedilebilen, soyutla somut arasında bir “ruh”tur.

2) Klasik anlayıştaki bir Japon şirketinde çok katmanlılık, bir devlet dairesi havası, gizliden gizliye bir ordu yapılanması var aslında. Tüm alt basamaktaki şirketçiklerin, kanalların ayrı hedefleri ve stratejileri var. (Tahmin edersiniz ki, her şirketçiğin tek tek hedefe varması için karar almadaki süreçleri de farklı olacaktır.) Ama sonuçta büyük resimde grup karlılığı ve büyümesi asıl hedef.

Dünyaca bilinen bir ada sahip ana çatı altında (TYT olsun), sayısız küçük şirket olabilir. Adında TYT bile olmayabilir. Hatta TYT ismi dahi bilerek kullandırılmayabilir. Ana şirket, ana şirketin kamusal imajına zarar verme ihtimali olan ve ana iş kolunda bulunmayan alanlardaki grup şirketlerine adını kullanma olanağı vermez. Bu nedenle bazı şirketler sıfırdan kendi isimlerini yaratmak zorunda kalmışlardır. Bu şirketler, kendilerine verilen bir iş ve alan ile sorumludur, ardında, önünde başka şeyler varsa karışmaz. Dolayısıyla ana karargah içinde bile, her şirkette ne olup, bittiğini bilen azdır. Kısaca genel merkezde çalışınca her şeyden haberdar olurum, tüm katmanları görürüm, öğrenirim yanılgısına düşülmemeli.

3) Kurumsal yapılanma içinde şirketler arasındaki karlılık ve yatırım hacmi farklılı gösterir. Ana iş kolunda olan şirket karlılığı sağlıyorsa, destek kollarındaki işletmelerin işletme zararları daha makul karşılanabilir. Yine benzer bir mantıkla, geleneksel Japon şirketlerinin Japonya dışındaki şubeleri çok büyük karlar açıklamazlar. Bir nevi kar etmemek amacıyla iş yaparlar. Bundaki asıl sebep karın olabildiğince Japonya’ya aktarılması ve tek elde toplanmasıdır. TYT Avrupa ağzıyla kuş tutsa çok karlı bir şube olmaz. Olması hoş olmaz. Bu çalışmadıklarından, iş için yetkin olmadıklarından falan değil, düpedüz mali tablolarda kurumlar / gelir vergisini az vermek için yapılan uyanıklıklarla ilgilidir. (Bkz: Transfer Fiyatlandırması).

4) Bir diğer konu da bağlı şirket sayısıdır. Bir ana yüklenicinin altında sayısız şirket kurulması ve bunların daha üst sıradaki şirketlerin birer alt birimi olması, karmakarışık durumlar çıkarır. Kim kimin şirketidir, kim kimden sorumludur işin içinden çıkılmaz hale gelebilir.

A şirketi B şirketinde %30 hisse sahibidir.

A şirketi C şirketinde %50 hisse sahibidir.

D şirketinin hissedarlar B % 60, C % 40 ise, A’nın hissesi nedir gibi…

5) Çoklu şirket bölünmelerinden ötürü, şirketlerde daha dar kapsamlı işler çevrilir. Şirket değiştirilmedikçe de tecrübe edinilecek alanlar kısıtlıdır. Yine şirketler daha dar alanlarda özelleştiklerinden, icabında şirketi büyütmek de küçültmek de daha az bürokrasi, kaynak ve zaman aktarımıyla başarılabilir. Bir çeşit modülerlik durumu söz konusu. Yalnız bu noktada yönetici kadronun iş tecrübesi önem kazanır. Bir şirkette paspasçılıktan, aşçılığa her konuya el atmak yöneticiden beklenen bir özelliktir. Bu benim uğraşım, alanım, uzmanlığım değil diyerek işten kaçmak olmaz.

Bir çok konuda karar alma mekanizması, çok şirketlilik, çok başlılık ve çok seslilik ile yavaşlar da yavaşlar. En nihayet işin içinden çıkılmaz hale gelebilir. Böyle bir durumda da son söz, ilgili birimdeki en tepedeki kisinindir ki, onca ses, görüş, çaba bir çırpıda bir söze indirgenir. Arada kaynar gider.

6) Şirket içi eğitimler, ana şirketin kendine has kültürünü, “şirkette uzun yıllar her mevkide çalışmayı ve bu çalışmanın sonucu yükselmeyi” model alan çalışana aşılamak amacıyla şekillenir. Bu eğitimler 3 aylık yoğun ve kısa dönemli işe başlangıç eğitimleri olabildiği gibi; uzun dönemli, gelecek 3 yıl içinde yönetici olması beklenen kişilere yönelik “şirketin geleceğini emanet edeceği” yeni nesil yöneticilerin yetiştirilmesi eğitimi de olabilir. Ki bu tür bir eğitimde tam bir birlik olunması için, adaylar 1-2 hafta bir otelde kampa alınabilir; katılımcalardan birlik beraberlik ruhu oluşturmaları beklenir.

Birliktelik

Birlik, beraberlik nedense hep erkekler arasında görülür. Yönetici seviyesine çıkabilen kadınlar da samanlıkta bulunan iğneler gibi, ya öok nadir bulunur ya da çok çok özeldirler. Ara basamaklarda bile kadın çalışanlara ayrımcılık alenen olmasa da vardır. Bu da çoğu kadını işten soğutur. Japonya’nın kadınlarını kullanamaması yaşlanan nüfusla birlikte önünde duran en büyük sorundur. İyileştirmelerden dem vurulsa da çoğu yüzeysel, çoğu göstermelik tedbirlerdir.

7) Şirket kültürünü özümseyen, şirkette çeşitli mevkilerde iş tecrübesi olanlar, daha rahat iş geliştirme ve iş içinde yükselme şansına sahiptirler. Burada şirketin kurumsal yapısına ters düşmek, birim olarak karlı olmak için, genele zarar verici hareketlerde bulunmak en kabul edilmeyecek hareketlerden olacaktır. Bu da doğal olarak, dışarıdan gelen her yabancı kişinin (şirket kültürüne yabancı kişinin) kararlarına şüphe ile bakılmasına neden olabilir. Bundan dolayıdır ki, Japonya’da şirketler arası geçişler olabildiğine azdır.

8) Her ne kadar kişisel başarı önemliyse de; şirket içinde bireysel hedefler olduğu kadar, birlik hedefleri de vardır. Bunlar bireysel hedeflerden daha önemli bir yer işgal eder. Kısmi başarıdan çok, toplu başarı telkin ve tasvip edilendir. Bu da kişisel olarak insiyatif almaya alışık Batı tarzı işletmelerde tecrübe kazanmışlara anlaması zor gelen noktalardan bir başka nokta. İş yaşamında uzun süreler tek başına çalışan biri için, grup olarak iş yapmayı Japon şirketinde öğrenmek,  alacak oldukları en değerli eğitim olacaktır.

İlk aklıma gelenler bunlar. Aklıma geldikçe, yeni tecrübeler edindikçe yeni maddeleri ekleyeceğim.

4 comments on “Japon Şirketlerinde Neler Farklı?

  1. Pingback: Japonya’nın Zorunlu Sağlık Sigortası - Japondan

  2. Pingback: Japonya’nın Zorunlu Sağlık Sigortası | ...S.a.S...

  3. Pingback: Japonya’da İş Aramak | ...S.a.S...

  4. Pingback: Japon Şirketlerini Kim Yönetiyor? | ...S.a.S...

Yorumlarınız için...!

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Gelişmeler emailinize gelsin!

Bana Ulaşmak İçin

semihsunkar(at)gmail...
Hemen hemen 7/24!

ZİYARETÇİLER

  • 430,007 kere geldiler...!

İçindekiler

%d bloggers like this: